Gerð viðskiptaáætlunar

Til þess að átta sig á því hvort viðskiptahugmynd sé álitleg er tilvalið að gera um hana viðskiptaáætlun.

Lykilinn að því að koma fyrirtæki á fót er áætlanagerð og fyrsta og mikilvægasta skrefið í henni er að gera góða viðskiptaáætlun fyrir fyrirtækið sem þú hyggst stofna. Í viðskiptaáætlun lýsir þú helstu þáttum hugmyndarinnar og setur fram skýr markmið um starfssemina. Einnig er viðskiptaáætlunin mikilvæg því hún neyðir þig til að reikna dæmið til enda og getur því forðað þér frá að gera afdrifarík mistök sem geta gerst ef lagt er upp með illa ígrundaða viðskiptahugmynd.


Viðskiptaáætlunin er þitt helsta tæki til að leggja grunn að framtíð fyrirtækisins og til að útvega peninga til rekstursins.

Áður en þú og hugsanlegir fjárfestar taka fjárhagslega áhættu, er mikilvægt að allir aðilar séu vissir um að þú vitir hvað þú ert að gera, áætlanir þínar séu vel ígrundaðar og að þú getir brugðist við þeim vanda sem kann að koma upp. Vel unnin viðskiptaáætlun svarar flestum þessum spurningum og skapar traust fjárfesta í þinn garð.

Lýsing á vöru og fyrirtæki

Lýsa þarf vörunni og fyrirtækinu skilmerkilega, hver tilgangur fyrirtækisins er, hver er söluvaran og helstu eiginleikar hennar og sérstaða. Mikilvægt er að liggi fyrir hvaðan helstu tekjur fyrirtækisins koma inn, til dæmis hvor það sé með sölu auglýsinga eða sala á þjónustu. Velja þarf nafn verkefnisins / fyrirtækisins og fyrirtækjaform þess. Einnig þarf að koma fram hver forsvarsmaður fyrirtækisins er, starfsmenn þess og hver ber ábyrgð á hverju. 

Setja þarf upp markmið verkefnisins, sem þurfa að vera tímasett og mælanleg til að á ákveðnum tímapunktum sé hægt að meta árangur.

Ýmis tæki og tól eru fáanleg til að aðstoða þig við að gera viðskiptaáætlun. Þú getur halað niður Efnisgrind af viðskiptaáætlun með stuðningstextastyttri útgáfu viðskiptaáætlunar og einnig Efnisgrind af viðskiptaáætlun án stuðningstexta þar sem þú getur fyllt inn í þinn eigin texta.  Á vefsíðu NMI er einnig að finna gagnlegar upplýsingar varðandi markaðsmál.

Reglulega eru haldin námskeið um gerð viðskiptaáætlana á vegum Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands.

Markhópur / viðskiptavinir

Það er afar mikilvægt að átta sig á hverjum á að selja vöruna / þjónustuna, því án viðskiptavina er enginn rekstrargrundvöllur fyrir viðskiptahugmyndinni. Greina þarf viðskiptavininn / markhópinn eftir því hvernig er hægt að nálgast hann, til dæmis varðandi búsetu, kaupvenjur, lífsstíl, aldur, kyni og öðrum einkennandi þáttum. Einnig þarf að greina hvernig er best að dreifa vörunni til viðskiptavinanna, til dæmis hvort að best sé að selja beint (í eigin verslun eða vefverslun) eða í gegnum milliliði og smásala. Markhópagreining er einnig hluti af markaðsáætlunargerð. 

Markaðurinn og samkeppnin

Greina þarf hverjar eru aðstæður á markaði fyrir þessar vörur í dag? Stærð markaðar (fjöldi viðskiptavina, umfang sölu) og einkenni markaðar (t.d. sveiflast eftirspurn eftir árstíðum). Einnig þarf að horfa til framtíðar og álykta hver líkleg þróun markaðar sé, hvort  hann í vexti, hafa átt sér stað einhverjar breytingar nýverið, o.s.frv.

Hafa ber í huga að það er alltaf einhver samkeppni á markaði, hvort sem hún er bein eða óbein. Greina þarf helstu samkeppnisaðila, hversu mikil samkeppni sé á viðkomandi sviði, hvort hún sé er  alþjóðleg, innlend eða svæðisbundin.

Þegar farið er af stað með nýja vöru þarf að skoða hvaða nýjung felst í henni umfram það sem fyrir er að markaði. Hver er sérstaðan og er um eitthvert samkeppnisforskot að ræða? Gott er að spyrja sig, af hverju ætti viðskiptavinurinn að velja þessa vöru umfram aðrar? Felst einhver nýjung í vörum þessa fyrirtækis umfram það sem fyrir er á markaði?

Útreikningar

Nokkrar leiðir eru færar til að ákveða verð vöru eða þjónustu. Meta þarf út frá hverju verð vörunnar er ákveðið, hvort það sé út frá verði samkeppnisaðila, út frá kostnaði sem fellur til við framleiðslu og/eða umsýslu hennar. Huga þarf að því hversu hátt verð viðskiptavinurinn er tilbúinn til að borga og hvort verðlagning ætti til dæmis að vera mismunandir eftir árstíðum.

Stofnkostnaður og fjármögnun er nokkuð sem reikna verður með í viðskiptaáætlun. Til dæmis gæti þurft að fjárfesta í tækjabúnaði og aðstöðu. 

Söluáætlun í viðskiptaáætlun byggir á markaðsáætlun. Setja þarf fram forsendur um selt magn í einingum á ákveðnu tímabili, söluverð og þróun sölu inna tímabilsins, á skýran og vel rökstuddan hátt. Söluáætlun miðast við sama tímabil og fjárhagsáætlanir. Eðlilegast er að setja söluáætlun upp í töfluformi. Söluáætlun verður hornsteinn rekstraráætlunar sem gott er að sé til 3ja ára, sýnir áform um þróun starfseminnar (vöxt) og endurspeglar markmið fyrirtækisins.

Framkvæmdaáætlun

Nánari útlistun á því hvaða verk þarf að vinna til þess að starfsemin geti farið af stað og vara/þjónusta fari á markað? Setja upp raunhæft mat á því hversu langan tíma það tekur að inna af hendi einstök verk.